Udzielanie dnia wolnego za pracę w niedziele i święta

Pracowników, bez względu na system czasu pracy, w jakim są zatrudnieni, obowiązuje zasada przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Konsekwencją tej zasady są średnio 2 dni wolne od pracy w tygodniu, w tym zazwyczaj niedziela. Generalnie wolne od pracy są również święta wymienione w odpowiedniej ustawie. W razie wystąpienia pracy w takich dniach należy ją pracownikowi odpowiednio zrekompensować.

Wolne za niedzielną lub świąteczną pracę

Za pracę w niedziele i święta, bez względu na to, czy została ona zaplanowana w rozkładzie czasu pracy, czy też nie, pracownikowi przysługuje dzień wolny od pracy. Należy go udzielić - w przypadku pracy w niedzielę - w terminie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli. Jeżeli dochowanie tego terminu nie jest możliwe, dzień wolny powinien być udzielony do końca okresu rozliczeniowego (art. 15111 K.p.). Jeżeli i to nie jest możliwe, pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100 proc. za każdą godzinę pracy w niedzielę. W razie wykonywania pracy w święto, dzień wolny powinien być udzielony do końca okresu rozliczeniowego, a jeżeli nie jest to możliwe, należy pracownikowi wypłacić 100-proc. dodatek za każdą godzinę pracy w święto. Oczywiście pracownik ma też prawo do normalnego wynagrodzenia za godziny przepracowane w niedzielę (święto).

Reklama

Przy rozliczaniu pracy w niedzielę i święto pierwszeństwo ma definicja niedzieli i święta przewidziana w Kodeksie pracy (a nie kalendarzowa). Zgodnie z art. 1519 § 2 K.p. za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę wykonywaną między godziną 600 w niedzielę a godziną 600 w następnym dniu - chyba że pracodawca ustali inne godziny. Taka definicja niedzieli i święta jest stosowana do ogółu pracowników, z wyjątkiem pracowników handlu.

Choroba nie zdubluje dnia wolnego

W praktyce zdarzają się sytuacje, że w dniu wolnym wyznaczonym za pracę w niedzielę/święto pracownik jest nieobecny w pracy, np. z powodu choroby. Pojawić się może wówczas pytanie, czy pracownikowi przysługuje kolejny dzień wolny. Odpowiadając na nie należy zauważyć, że zgodnie z art. 130 § 3 K.p., wymiar czasu pracy ulega obniżeniu o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności przypadającej na dni wyznaczone w rozkładzie czasu pracy jako robocze (a nie wolne). Skoro więc pracownik w danym dniu (wolnym za pracę w niedzielę lub święto) nie miał zaplanowanej pracy, to jego nieobecność w tym dniu nie może obniżyć czasu pracy. Tym samym nie ma podstaw do udzielenia pracownikowi kolejnego dnia wolnego od pracy.

Pogląd taki został potwierdzony przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie z dnia 19 lipca 2016 r., udostępnionym naszemu Wydawnictwu. Resort pracy uznał w nim że: "(...) w przypadku gdy (...) zostanie wyznaczony dzień wolny w zamian za pracę w niedzielę lub święto oraz udzielony dzień wolny za pracę w dniu wolnym wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy i okaże się, że data takiego dnia wolnego od pracy przypadnie w okresie niezdolności do pracy z powodu choroby, to (...) nie ma podstaw do tego aby udzielić innego dnia wolnego od pracy w innym terminie. (...)".

BIZNES INTERIA na Facebooku i jesteś na bieżąco z najnowszymi wydarzeniami

Skutki nieudzielenia dnia wolnego

Nieudzielenie dnia wolnego za pracę w niedzielę lub święto zazwyczaj powoduje przekroczenie średniotygodniowej normy czasu pracy. Za każdą godzinę takiego przekroczenia pracownikowi przysługuje 100-proc. dodatek (art. 1511 § 2 K.p.). W przypadku pracy w niedzielę/święto niezrekompensowanej dniem wolnym występują więc dwie odrębne podstawy nabycia prawa do dodatku: za pracę w niedzielę lub w święto (art. 15111 K.p.) i za przekroczenie normy średniotygodniowej (1511 K.p.). Takie stanowisko zajął Główny Inspektorat Pracy, który w piśmie otrzymanym przez nasze Wydawnictwo w dniu 14 listopada 2012 r. uznał, że za pracę w niedzielę (i święto) niezrekompensowaną innym dniem wolnym od pracy w danym okresie rozliczeniowym, pracownikowi przysługują dwa dodatki do wynagrodzenia.

W tej kwestii trzeba jednak odnotować uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II PZP 11/05, w której SN orzekł, że we wskazanych okolicznościach pracownik powinien otrzymać tylko jeden dodatek. W przedstawionej sprawie brakowało więc jednolitego stanowiska. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii, w piśmie udostępnionym naszemu Wydawnictwu w dniu 28 maja 2021 r., przychyliło się jednak do poglądu wyrażonego przez PIP, uznając, że pracownikowi przysługują dwa dodatki (patrz ramka).

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320)

Autor: Agata Barczewska
Gazeta Podatkowa nr 69 (1840) z dnia 2021-08-30

GOFIN podpowiada

Dowiedz się więcej na temat: dzień wolny od pracy | prawo pracy | kodeks pracy
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Strona główna INTERIA.PL
Polecamy
Finanse / Giełda / Podatki
Bądź na bieżąco!
Odblokuj reklamy i zyskaj nieograniczony dostęp do wszystkich treści w naszym serwisie.
Dzięki wyświetlanym reklamom korzystasz z naszego serwisu całkowicie bezpłatnie, a my możemy spełniać Twoje oczekiwania rozwijając się i poprawiając jakość naszych usług.
Odblokuj biznes.interia.pl lub zobacz instrukcję »
Nie, dziękuję. Wchodzę na Interię »