Zatrudnianie studentów podczas wakacji - obowiązki płatnika

Poniedziałek, 9 sierpnia 2010 (06:00)

W okresie wakacyjnym w firmach często występują niedobory kadrowe spowodowane urlopami. W takiej sytuacji przedsiębiorcy poszukują osób, które mogłyby odciążyć pozostałych w firmie pracowników. Wybór najczęściej pada na studentów. Najpopularniejszą formą zatrudniania studentów jest umowa zlecenia lub o dzieło, zdarzają się również umowy o pracę.

Wynagrodzenie otrzymane z tytułu umowy zlecenia lub o dzieło stanowi u osoby je otrzymującej przychód z działalności wykonywanej osobiście, o którym mowa w art. 13 pkt 8 updof.

Z kolei wynagrodzenie otrzymane przez pracownika stanowi u niego przychód ze stosunku pracy, za który uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń (art. 12 ust. 1 updof).

Przychód u zleceniobiorcy, wykonawcy dzieła i pracownika powstaje w tym samym momencie, tj. w dacie otrzymania lub postawienia do dyspozycji tych osób należności wynikających z zawartych umów.

O ile od przychodów z umowy o pracę pobierana jest zaliczka na podatek, o tyle z opodatkowaniem umów cywilnoprawnych sprawa jest bardziej skomplikowana. Od przychodów z umów cywilnoprawnych może być bowiem pobrana zaliczka na podatek albo zryczałtowany podatek dochodowy. Obowiązek poboru zaliczki na podatek (zryczałtowanego podatku) spoczywa na płatniku.

Reklama

1.1. Opodatkowanie przychodów z działalności wykonywanej osobiście

Sposób opodatkowania należności z tytułu umowy zlecenia i umowy o dzieło uzależniony jest od wysokości tych należności oraz od tego, czy zleceniobiorca (wykonawca dzieła) jest pracownikiem płatnika.

Zaliczkę na podatek od przychodu uzyskanego z tytułu umowy zlecenia i o dzieło pobiera się, gdy zleceniobiorca (wykonawca dzieła) jest pracownikiem płatnika (w tym przypadku bez znaczenia jest wysokość należności określonej w umowie) oraz gdy zleceniobiorca (wykonawca dzieła) nie jest pracownikiem płatnika, a miesięczna suma należności określona w umowie lub umowach od tego samego płatnika przekracza 200 zł. Wówczas płatnik ma obowiązek obliczyć i pobrać zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 41 ust. 1 updof. W tym celu przychód z tytułu umowy zlecenia (o dzieło) płatnik pomniejsza o:

  • koszty uzyskania przychodów w wysokości 20% uzyskanego przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne lub 50%, jeżeli przedmiotem zawartej umowy jest czynność stanowiąca przedmiot prawa autorskiego oraz o
     

  • potrącone w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne (o ile zleceniobiorca lub wykonawca dzieła takim ubezpieczeniom podlega).

Następnie od ustalonej w ten sposób kwoty płatnik oblicza zaliczkę na podatek, stosując najniższą stawkę podatkową określoną w obowiązującej skali podatkowej, tj. w wysokości 18%. Na wniosek podatnika płatnik może zastosować wyższą stawkę, tj. 32%.

Tak obliczoną zaliczkę płatnik zmniejsza o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne (o ile zleceniobiorca lub wykonawca dzieła takiemu ubezpieczeniu podlega) pobranej ze środków podatnika. Z tym że wysokość odliczanej składki na ubezpieczenie zdrowotne nie może przekroczyć 7,75% podstawy jej wymiaru.

Opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym ma zastosowanie, gdy zleceniobiorca (wykonawca dzieła) nie jest pracownikiem płatnika oraz miesięczna suma należności określona w umowie lub umowach zlecenia (o dzieło) od tego samego płatnika nie przekracza 200 zł.

Stawka zryczałtowanego podatku wynosi 18%. Podatek ten pobiera się od przychodu bez pomniejszania go o koszty uzyskania przychodu i o składki na ubezpieczenia społeczne. Ponadto, podatku obliczonego w formie ryczałtu nie zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne.
 

Przykład

27-letni student zawarł 1 czerwca 2010 r. umowę zlecenia ze spółką X. Ze zleceniodawcą nie łączy go stosunek pracy. Z tytułu umowy zlecenia uzyskał wynagrodzenie w kwocie 150 zł. Należność ta podlega oskładkowaniu.

Obliczenie kwoty do wypłaty:

  • składka na ubezpieczenia społeczne (obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe) 150 zł x 13,71% = 20,57 zł,
     

  • składka na ubezpieczenie zdrowotne (150 zł - 20,57 zł) x 9% = 11,65 zł,
     

  • podstawa opodatkowania 150 zł,
     

  • zryczałtowany podatek dochodowy 150 zł x 18% = 27 zł,
     

  • do wypłaty 150 zł - (20,57 zł + 11,65 zł + 27 zł) = 90,78 zł.

Przychodów opodatkowanych w sposób ryczałtowy nie łączy się z innymi przychodami oraz nie wykazuje się w zeznaniu rocznym.


1.2. Opodatkowanie przychodów z umowy o pracę

Opodatkowanie przychodów z umowy o pracę uzyskanych przez studentów zatrudnionych podczas wakacji przebiega na takich samych zasadach jak u pozostałych pracowników. Zatem, aby obliczyć zaliczkę na podatek dochodowy od przychodów z umowy o pracę, płatnik w pierwszej kolejności powinien pomniejszyć uzyskane w danym miesiącu przychody ze stosunku pracy o:

  • koszty uzyskania przychodów odpowiednio w kwocie 111,25 zł lub 139,06 zł oraz
     

  • o potrącone w danym miesiącu ze środków pracownika składki na ubezpieczenia społeczne, tj. składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe.

Zaliczkę na podatek oblicza się według stawek podatkowych określonych w obowiązującej w danym roku skali podatkowej. W zależności od wysokości dochodu stawki te w 2010 r. wynoszą 18% i 32%.

Obliczoną zaliczkę zmniejsza się o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej, tj. 46,33 zł. Zmniejszenia tego dokonuje się tylko wtedy, gdy pracownik przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym złożył płatnikowi oświadczenie PIT-2.

Następnie zaliczkę na podatek zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, pobraną w tym miesiącu przez zakład pracy. Z tym że odliczana składka na ubezpieczenie zdrowotne nie może przekroczyć 7,75% podstawy jej wymiaru.


1.3. Obowiązki wobec urzędu skarbowego

Pobraną zaliczkę na podatek lub zryczałtowany podatek dochodowy płatnik przekazuje w terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczkę lub podatek na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby (art. 38 ust. 1 i art. 42 ust. 1 updof).

Do tego samego urzędu skarbowego w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnik przesyła roczną deklarację PIT-4R - w przypadku poboru zaliczek na podatek albo PIT-8AR - w przypadku poboru zryczałtowanego podatku (art. 38 ust. 1a i art. 42 ust. 1a updof). W razie zaprzestania prowadzenia działalności przed tą datą, płatnik obowiązany jest przekazać te deklaracje w terminie do dnia zaprzestania działalności.

Do końca lutego roku następującego po roku podatkowym, płatnik (w przypadku pracowników - o ile nie dokonuje rocznego obliczenia podatku) ma także obowiązek przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika imienną informację o uzyskanych dochodach sporządzoną na druku PIT-11 (art. 39 ust. 1 i art. 42 ust. 2 pkt 1 updof). Informację tę wystawiają tylko płatnicy zobowiązani do poboru zaliczek na podatek. W PIT-11 nie wykazuje się dochodów opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym.


1.4. Składki ZUS

Obowiązek podlegania składkom ZUS przez zarabiającego studenta rozpatrzymy w aspekcie, gdy zawarta przez niego umowa o pracę, umowa zlecenia albo umowa o dzieło stanowi jego jedyne źródło dochodów.

Umowa zlecenia

W przypadku studentów podstawowym warunkiem branym pod uwagę przy ustalaniu obowiązku podlegania składkom ZUS z tytułu umowy zlecenia jest wiek studenta.

Z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) wynika, że osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia (zleceniobiorcy) nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, jeżeli są studentami do ukończenia 26 lat. Studenci do 26 roku życia wykonujący pracę na podstawie umowy zlecenia nie podlegają też ubezpieczeniu zdrowotnemu (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

W sytuacji gdy umowę zlecenia wykonuje student, który ukończył 26 lat, to podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, ubezpieczeniu wypadkowemu, oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ubezpieczenie chorobowe jest dla takiego studenta dobrowolne. Oprócz składek na wymienione ubezpieczenia zleceniodawca nalicza za zleceniobiorcę składkę na Fundusz Pracy - jeżeli oskładkowany przychód zleceniobiorcy w przeliczeniu na okres miesiąca wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Przy czym nie dokonuje się przeliczenia, jeżeli w umowie zlecenia określono wynagrodzenie w inny sposób niż w stawce miesięcznej (np. w stawce prowizyjnej, akordowej) - o tym czy składka na Fundusz Pracy jest należna, decyduje wysokość uzyskanego przychodu. Ponadto nalicza składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - jeżeli do zleceniodawcy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. nr 158, poz. 1121 ze zm.).

Umowa o dzieło

Samodzielna umowa o dzieło nie rodzi obowiązku podlegania ubezpieczeniom. Zatem student wykonujący pracę na podstawie umowy o dzieło nie podlega ani ubezpieczeniom społecznym, ani ubezpieczeniu zdrowotnemu. Bez znaczenia jest w tym przypadku wiek studenta.

Umowa o pracę

Obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają pracownicy (także gdy są studentami). Przychód ze stosunku pracy stanowi podstawę wymiaru składek ZUS. Z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyłączone jest m.in. wynagrodzenie za czas choroby oraz zasiłek chorobowy (art. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wynagrodzenie za czas choroby należy uwzględnić w podstawie wymiaru składki zdrowotnej (art. 81 ust. 1 i 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Jeżeli kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (bez stosowania rocznego ograniczenia) wynosi w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, a w przypadku pracownika w pierwszym roku pracy co najmniej 80% minimalnego wynagrodzenia, to pracodawca opłaca również składkę na Fundusz Pracy.

Pracodawca objęty przepisami ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, opłaca za pracownika także składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
 

Przykład

Zakład pracy na okres wakacji zatrudnił czterech studentów:

  • I student w wieku 23 lat został zatrudniony na umowę zlecenia;
     

  • II student w wieku 27 lat także został zatrudniony na umowę zlecenia, student ten podlega obowiązkowym ubezpieczeniom (dobrowolnie przystąpił do ubezpieczenia chorobowego);
     

  • III student został zatrudniony na umowę o dzieło;
     

  • IV student pracuje na umowę o pracę, studentowi temu uwzględniono podstawowe koszty uzyskania przychodu oraz kwotę zmniejszającą podatek.

Każdemu studentowi przysługuje wynagrodzenie w kwocie 2.000 zł brutto.

Porównanie obciążeń podatkowo-składkowych u zatrudnionych studentów przedstawia tabela.
 

Wiersz
Wyszczególnienie
Umowa
zlecenie
o dzieło
o pracę
I student
(23-letni)
II student
(27-letni)
III student
IV student

1
Przychód

2.000 zł

2.000 zł

2.000 zł

2.000 zł

2
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

-

2.000 zł

-

2.000 zł

3
Składki na ubezpieczenia społeczne (wiersz 2 x 13,71%)

-

274,20 zł

-

274,20 zł

4
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne (wiersz 2 - wiersz 3)

-

1.725,80 zł

-

1.725,80 zł

5
Składka na ubezpieczenie zdrowotne do pobrania (wiersz 4 x 9%)

-

155,32 zł

-

155,32 zł

6
Składka na ubezpieczenie zdrowotne do odliczenia od podatku (wiersz 4 x 7,75%)

-

133,75 zł

-

133,75 zł

7
Koszty uzyskania przychodów (wiersz 1 - wiersz 3) x 20%

400 zł

345,16 zł

400 zł

-

8
Zryczałtowane koszty uzyskania przychodów

-

-

-

111,25 zł

9
Podstawa obliczenia zaliczki na podatek, po zaokrągleniu do pełnych złotych (wiersz 1 - wiersz 7 - wiersz 8 - wiersz 3)

1.600 zł

1.381 zł

1.600 zł

1.615 zł

10
Zaliczka na podatek (wiersz 9 x 18%)

288 zł

248,58 zł

288 zł

290,70 zł

11
Kwota zmniejszająca zaliczkę na podatek

-

-

-

46,33 zł

12
Zaliczka na podatek przed odliczeniem składki zdrowotnej (wiersz 10 - wiersz 11)

288 zł

248,58 zł

288 zł

244,37 zł

13
Zaliczka na podatek do pobrania, po zaokrągleniu do pełnych złotych (wiersz 12 - wiersz 6)

288 zł

115 zł

288 zł

111 zł

14
Do wypłaty (wiersz 1 - wiersz 3 - wiersz 5 - wiersz 13)

1.712 zł

1.455,48 zł

1.712 zł

1.459,48 zł



Przegląd Podatku Dochodowego Nr 12 z dnia 2010-06-20

GOFIN podpowiada

Artykuł pochodzi z kategorii: Kategoria główna

POLECANE zwiń