Urlop na okoliczność ważnego zdarzenia

Piątek, 18 marca 2011 (05:30)

Jest wiele sytuacji, które uzasadniają udzielenie pracownikowi krótkotrwałego zwolnienia od pracy. Wśród nich prawo pracy uwzględnia niektóre zdarzenia, które przez swoją rangę czy powagę stanowią szczególnie ważne momenty w życiu pracownika. Jeżeli takie zdarzenie wystąpi, pracownik może skorzystać z przysługującego w związku z tym tzw. urlopu okolicznościowego.

Zdjęcie

Jest wiele sytuacji, które uzasadniają udzielenie pracownikowi krótkotrwałego zwolnienia od pracy /© Panthermedia
Jest wiele sytuacji, które uzasadniają udzielenie pracownikowi krótkotrwałego zwolnienia od pracy
/© Panthermedia

Krótkie zwolnienia na rodzinne uroczystości

W praktyce stosowania przepisów prawa pracy utarła się potoczna nazwa zwolnienia od pracy w związku z wystąpieniem ważnych dla pracownika okoliczności życiowych. Zwolnienie takie określa się zazwyczaj mianem urlopu okolicznościowego, jednak trzeba podkreślić, że poza pierwszym członem nazwy nie ma ono nic wspólnego z urlopem wypoczynkowym. Zwolnienia okolicznościowe są udzielane wyłącznie na podstawie przepisów dotyczących tych zwolnień, a nie w oparciu o regulacje odnoszące się do urlopów wypoczynkowych. Podstawą prawną urlopów okolicznościowych jest więc rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, a nie Kodeks pracy. Zgodnie z § 15 wskazanego aktu wykonawczego, pracownikowi przysługuje zwolnienie od pracy na czas obejmujący:

  • 2 dni - w razie ślubu pracownika lub urodzenia się jego dziecka albo zgonu i pogrzebu małżonka pracownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy,
  • 1 dzień - w razie ślubu dziecka pracownika albo zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka, a także innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.

Wskazane wymiary zwolnienia mają charakter minimalny. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby pracodawca ustalił go w wyższym wymiarze. Może to uczynić poprzez odpowiednie postanowienia w przepisach zakładowych lub na mocy wewnętrznego zarządzenia, jeżeli nie ma obowiązku tworzenia regulaminu pracy. Zakładowe regulacje mogą być przy tym wprowadzone, jeżeli pracodawcy nie obowiązują w zakresie zwolnień sztywne przepisy odrębne. Poza zdarzeniami, które uwzględnione są w rozporządzeniu w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy…, pracodawca może też uregulować kwestię zwolnień od pracy w razie wystąpienia jeszcze innych ważnych dla pracownika okoliczności życiowych. Może to być np. zwolnienie na przeprowadzkę w związku z podjęciem pracy w zakładzie. W takim wypadku warunki zwolnienia będą zależały wyłącznie od przepisów zakładowych czy zarządzenia pracodawcy.

Urlop okolicznościowy w terminie przybliżonym

Zasady udzielania zwolnień okolicznościowych w związku ze zdarzeniami określonymi w rozporządzeniu nie określają terminu, w jakim mają być one wykorzystane. Wskazują tylko, że zwolnienia te następują w związku z daną okolicznością. Trzeba jednak zauważyć, że omawiane zwolnienie ma charakter celowy, a nie rekreacyjny. Udzielane jest ono w związku z wystąpieniem określonej sytuacji, która przez swoją ważność absorbuje całą aktywność i uwagę pracownika. Duża część z podejmowanych przez niego w tym czasie działań dotyczy załatwiania różnego rodzaju formalności. Czynności urzędowe związane ze zdarzeniem mogą być wykonywane zarówno przed dniem jego wystąpienia, jak i po tym dniu. Przykładowo, zwolnienie w związku ze ślubem pracownika może być udzielone na dzień go poprzedzający, ponieważ formalności z nim związane są w większości załatwiane przed dniem ślubu. Z kolei wolnego z tytułu urodzenia się dziecka można udzielić również po tym fakcie, chociażby z uwagi na konieczność zgłoszenia dziecka w odpowiednich instytucjach. Ważne jest, aby termin udzielonego zwolnienia pozostawał w czasowym i przyczynowym związku z samym zdarzeniem.

Szukasz pracy? Przejrzyj oferty w serwisie Praca INTERIA.PL

Zwolnienia okolicznościowe przysługują tylko osobom zatrudnionym w ramach stosunku pracy. Nie mają do nich prawa stażyści i pracownicy cywilnoprawni. Pracownikom tymczasowym zwolnień udziela agencja.

Zwolnienie na urlopie nie przysługuje

Jak wspomniano wcześniej, urlop okolicznościowy jest zwolnieniem celowym, tj. przysługuje, jeżeli wystąpi ważne zdarzenie w życiu pracownika, przewidziane w przepisach rozporządzenia. Nie oznacza to jednak automatyzmu prawnego w przyznawaniu zwolnienia. Jest ono potrzebne pracownikowi m.in. dla załatwienia wielu spraw związanych z daną okolicznością życiową, do czego jest mu niezbędny czas wolny. W konsekwencji, jeżeli pracownik już dysponuje tym czasem, bo np. przebywa na urlopie wypoczynkowym lub z innego powodu jest w sposób usprawiedliwiony nieobecny w pracy, udzielenie mu dodatkowego zwolnienia jest bezcelowe. Pracodawca może w takich przypadkach odmówić pracownikowi jego przyznania.

Pracownik nie może też wnosić o przerwanie lub przedłużenie urlopu wypoczynkowego o czas zwolnienia od pracy, które by mu przysługiwało w związku ze zdarzeniem mającym miejsce na urlopie. Za niewykorzystane uprawnienie do zwolnienia nie przysługuje też żaden ekwiwalent.

Natomiast jeżeli zwolnienie zostało udzielone, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia obliczanego zgodnie z zasadami dotyczącymi wynagrodzenia urlopowego. W takim wypadku, zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy…, składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie.

Pobierz: program do rozliczeń PIT

Podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15.05.1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. nr 60, poz. 281 ze zm.)

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29.05.1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. nr 62, poz. 289 ze zm.)

autor: Agata Barczewska
Gazeta Podatkowa nr 21 (749) z dnia 2011-03-14

GOFIN podpowiada

Artykuł pochodzi z kategorii: Kategoria główna

POLECANE zwiń